Verbonden partijen

Verbonden partijen zijn publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) of privaatrechtelijke
(verenigingen, stichtingen, B.V.’s en N.V.’s) rechtspersonen waarin we een bestuurlijk én een financieel belang
hebben. Een financieel belang houdt in dat we financiële middelen ter beschikking hebben gesteld aan een
verbonden partij en we deze middelen niet meer kunnen verhalen als de verbonden partij failliet gaat. Een
bestuurlijk belang betekent zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit
hoofde van stemrecht.

De indeling van de verbonden partijen wordt in lijn met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en
gemeenten (BBV) en de notitie Verbonden partijen in vijf categorieën gesplitst. Dit zijn de categorieën:
gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties, stichtingen en verenigingen, overige
verbonden partijen en de organisaties met een maatschappelijk belang.

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen

PS hebben op 28 mei 2025 de ‘Nota Verbonden Partijen Provincie Flevoland 2025’ vastgesteld.
In deze nieuwe beleidsnota is het beleid uit 2015 geëvalueerd en op enkele punten aangepast. In deze paragraaf deelt het college zijn visie op verbonden partijen. Verder komen de verschillende ontwikkelingen op dit onderwerp aan de orde. In de nota is aandacht gevraagd voor het instrument verbonden partijen. Dit instrument is in te zetten om een publieke taak op afstand te plaatsen. Naast dit instrument is een aantal andere instrumenten inzetbaar voor de realisatie van een provinciale :
- Als provincie zelf doen;
- Opdracht verlenen aan een externe partij;
- Een subsidiebijdrage verlenen aan een instantie;
- In (tijdelijke of langjarige) samenwerking met derden, partners, medeoverheden doelen nastreven.

De belangrijkste uitgangspunten van de nota zijn:

• Het beleid voor rollen, posities en verantwoordelijkheden blijft ongewijzigd. Wel is in de praktijk verduidelijking mogelijk van rollen, bevoegdheden en de daarbij behorende informatievoorziening;
• Eens per vijf jaar wordt de provinciale inzet ten aanzien van verbonden partijen geëvalueerd. Daarbij wordt ook de beleidsnota zelf herzien en waar nodig aangepast;
• In de aansturing van verbonden partijen worden de rol van eigenaar en de inhoudelijke rol op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau van elkaar gescheiden;
• Op basis van de mate van zeggenschap en het ingebrachte financiële belang wordt onderscheid gemaakt tussen twee categorieën verbonden partijen: A en B. Deze indeling bepaalt in principe de mate van inzet en informatievoorziening;
• Voor de beschrijving van de verschillende rollen van Provinciale Staten (PS) en Gedeputeerde Staten (GS) is 'Bijlage 1 Rollen PS' bij de nota opgenomen. Hieraan is een passende informatievoorziening gekoppeld, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen publiekrechtelijke en privaatrechtelijke verbonden partijen. Voor iedere privaatrechtelijke verbonden partij in categorie A wordt onderzocht welke aanvullende afspraken kunnen worden gemaakt over de te leveren informatie en het niveau daarvan. Deze informatie moet adequaat zijn en aansluiten bij de onderscheiden rollen van GS (sturen) en PS (toezien op de sturing);
• Andere vormen van samenwerking, zoals samenwerkingsverbanden en bestuurlijke afspraken, zijn in de huidige tijd belangrijker geworden. Bij elke evaluatie wordt daarom afgewogen of de juridische vorm van een verbonden partij nog steeds de meest geschikte manier is om het doel te bereiken;
• Op basis van deze beleidsnota wordt een praktische aanpak opgesteld om de ambtelijke en bestuurlijke

uitvoering van het beleid te bevorderen, te coördineren en te zorgen voor passende informatievoorziening.

Volgens de definities is stichting DE-on formeel geen verbonden partij. In dit jaarverslag wordt informatie over deze stichting echter wel opgenomen, met name omdat de provincie momenteel de enige financier is. PS hebben in een motie gevraagd te onderzoeken of deze stichting formeel een verbonden partij kan worden. In het eerste kwartaal 2026 is onderzoek naar de mogelijkheden uitgevoerd en wordt een aantal voorstellen opgesteld. In het proces van besluitvorming zijn de staten betrokken.

Verbonden partijen ontwikkelingen zich en er doen zich veranderingen in de wereld om ons heen voor. De opdracht die in het ene jaar aan een verbonden partij wordt gesteld moet daarom periodiek getaxeerd worden: past de vraag van vandaag nog wel bij de opdracht van toen? Met andere woorden: is het gekozen instrument nog de juiste of zijn andere middelen doelmatiger, effectiever? Wordt met deze opdracht aan een verbonden partij (of een subsidieregeling of vorm van samenwerking) het provinciale doel daadwerkelijk en effectief benaderd?

In de benadering van verbonden partijen gaan wij uit van de diversiteit aan verbonden partijen. Waar sprake is
van een aandeelhoudersbelang is de positie van Flevoland beperkt. Onze invloed in dergelijke partijen is
navenant gering en onze inzet is gericht op het uitoefenen van invloed op specifieke maatschappelijke of
strategische onderwerpen. In die gevallen waar wij een groot aandeel hebben of alle zeggenschap hebben
plegen wij grote inzet, alleen of samen met anderen om te zorgen dat de verbonden partij de opdracht
optimaal uitvoert.

Ten slotte heeft het college bij de vaststelling van de 'Nota Verbonden Partijen' enkele toezeggingen gedaan:

• Regelmatig (twee maal per jaar) te communiceren over de voortgang van het plan van aanpak;
• Een uniforme rapportage over de verbonden partijen te komen (in ieder geval) bij de komende jaarstukken.

Aanpak professionalisering

De 'Nota Verbonden Partijen' heeft het inzicht opgeleverd dat er een vorm van professionalisering nodig is. Daarbij wordt aangesloten op ontwikkelingen die de commissie BBV (Besluit Begroting en Verantwoording) signaleert. Het betreft daarbij allereerst om de verduidelijking van de rollen van het college van GS, van PS en de positie van verbonden partijen. Daarnaast wordt een verdeling gemaakt in de categorieën van verbonden partijen (A en B). Ten slotte zijn verbeteringen dan wel verduidelijking gewenst in de informatievoorziening in relatie tot eerdergenoemde rollen.

1. Inhoudelijk

In het programmaplan van de programmabegroting wordt er programmaonderdeel (PO) weergegeven welke verbonden partij(en) bijdraagt of bijdragen aan dit programmaonderdeel. Daarbij wordt voor de categorie A partijen kort toegelicht welke concrete bijdrage of prestatie deze verbonden partij in het kader van de uitvoering van de publieke taak oplevert. Bij de Programmabegroting 2026 is dit voor het eerst gedaan. In het Jaarverslag wordt eveneens voor de categorie A-partijen weergegeven welke prestaties zijn geleverd. Overigens is in de meeste gevallen nog geen jaarverslag beschikbaar.

2. Risico's

Jaarlijks wordt voor deze paragraaf in het Jaarverslag een globale financiële analyse gemaakt van de verbonden partij. Hoe groter de provinciale inbreng en ons belang hoe relevanter deze analyse is. Tegelijkertijd is de beschikbare informatie beperkt, omdat in de meeste gevallen een jaarverslag nog niet gepubliceerd is.

Op basis van toezeggingen is niet alleen een beeld van de bestuurlijke ontwikkeling opgenomen bij de verbonden partijen, maar ook wordt vermeld of de verbonden partij een duidelijk beleid op risicomanagement heeft. Per verbonden partij wordt waar dat mogelijk is een beknopte risicoinschatting gegeven; dit beperken we volgens afspraak tot categorie A partijen.  

Als derde element wordt weergegeven per verbonden partij dat er inzicht is in de mate van risicobeheersing. Het is een vorm van professionaliteit dat een verbonden partij bewust stuurt op risico's. als eerste stap wordt in beeld gebracht of zichtbaar sprake is van risicomanagement. Met de verbonden partijen wordt daarover doorgesproken. De ontwikkeling die is voorzien, is dat ook een beoordeling plaatsvindt van een adequate risicobeheersing door de verbonden partij. Een beoordelingsmatrix is daarvoor beschikbaar als taxatiemiddel. Het betreft publieke middelen en de provincie loopt een zeker risico indien een verbonden partij niet professioneel opereert.

Informatievoorziening
Wanneer zich bijzonderheden voordoen bij een verbonden partij dan worden PS daarover geïnformeerd, veelal in de vorm van een Mededeling.
De verbeteraanpak is in de eerste plaats de intentie dat deze paragraaf meer inzicht en verantwoordingsinformatie biedt aan PS. Bovendien is voorzien in de inrichting van een expertise- en coördinatiepunt in de organisatie. Deze heeft onder andere tot taak de informatievoorziening te stroomlijnen:

• Binnen de organisatie en tussen de verbonden partijen (uniformeren)
• Richting GS (eenvormig adviseren en annoteren van vergaderingen bij de partijen, waarbij expliciet onderscheid wordt gemaakt in de rol van eigenaar en de inhoudelijke rol), zodat ook binnen GS deze rolvastheid wordt bevorderd en bewaakt
• Richting PS zowel in de P&C-cyclus als ook de ontwikkeling en toepassing van een samenwerkingsinformatiekaart, waarbij standaardinformatie op uniforme wijze beschikbaar wordt gesteld. Deze kaart is in ontwikkeling. Met name de verschillende momenten van publicatie en vorm van jaarverslagen zal tijd vergen om tot uniformiteit te komen.