We werken in Flevoland aan een toekomstbestendig landelijk gebied waar het goed wonen, werken, recreëren en voedsel produceren is. Tegelijk staan we als provincie ook voor de belangen van de mensen die hier wonen en werken én voor de (internationale) betekenis die Flevoland heeft als landbouw- en natuurgebied.
Perspectief Landelijk Gebied
De samenleving staat voor een aantal grote uitdagingen waaronder de toekomst van het landelijk gebied. Ook in Flevoland zien we dat intensief land- en watergebruik en de verandering van het klimaat weerslag hebben op de kwaliteit van de natuur, de bodem, ons drinkwater en de lucht die wij inademen. Hoewel met het schrappen van het Transitiefonds door het vorige kabinet de middelen vervielen die waren voorzien voor de uitvoering van het ‘Flevolands Programma Landelijk Gebied’, bleven de opgaven voor het landelijk gebied bestaan. Daarom hebben Gedeputeerde Staten (GS) in februari 2025 het ‘Ambitiedocument Landelijk Gebied Flevoland’ vastgesteld. Hierin zijn de hoofddoelen voor een toekomstbestendig landelijk gebied vastgelegd:
- Toekomstbestendige landbouw;
- Herstel van biodiversiteit.
Als overheid moeten we samen met de samenleving antwoorden vinden. Dat doen we opgavegericht, integraal en zoekend naar oplossingen op basis van vrijwilligheid. Tegelijk staan we als provincie ook voor de belangen van de mensen die hier wonen en werken én voor de (internationale) betekenis die Flevoland heeft op het gebied van landbouw en natuur. De balans die hiervoor nodig is, vraagt om intensieve samenwerking en kennisuitwisseling tussen alle gebiedspartners, inclusief onszelf. De oplossingen voor de vraagstukken zijn complex.
We hebben in 2025 uitvoering gegeven aan maatregelen die bijdragen aan de doelen van het landelijk gebied. Veelal in de vorm van het faciliteren van partners met kennis, kunde en financiële middelen maar ook door het uitvoeren van maatregelen bij beheer en onderhoud van onze wegen en vaarten. Om verder te komen tot het bereiken van de doelen in het landelijk gebied zijn we veelal afhankelijk van andere partijen om maatregelen te treffen. Om die reden hebben we in 2025 verder ingezet op een gebiedsgerichte aanpak die uitgaat van bottom-up, integraliteit en samenwerking en hebben we een volgende stap gezet in de aanpak richting doelsturing waarbij ondernemers zelf kunnen bepalen hoe zij kunnen bijdragen aan doelbereik.
In het kader van de gebiedsgerichte aanpak zijn we samen met agrariërs, inwoners (maatschappelijke organisaties), medeoverheden en andere gebiedspartners integraal aan de slag gegaan met het realiseren van onze doelen in het landelijk gebied. Zo hebben we gezamenlijk de Cafés Landelijk Gebied georganiseerd, waarbij we op een participatieve en informatieve wijze de inwoners van het landelijk gebied (verder) kennis hebben laten maken met onze doelen en de verschillende manieren waarop zij zelf (laagdrempelig) kunnen bijdragen.
Vanuit de gebiedsgerichte aanpak Oostrand Noordoostpolder is in 2025 een manifest overhandigd aan de provincie. Het is een uitnodiging van het gebied aan de provincie en gebiedspartners om samen te werken aan een toekomstbestendig landelijk gebied waar landbouw, natuur en gemeenschap met elkaar in balans zijn.
Toekomstbestendige landbouw
Het belang van de landbouw voor de economie, het onderwijs, de werkgelegenheid en de leefbaarheid van onze provincie staat buiten kijf. Tegelijkertijd zien we dat deze sector voor grote uitdagingen staat. De in samenspraak met de landbouwsector opgestelde ‘Visie op Landbouw’ is door PS vastgesteld als bouwsteen voor de nieuwe omgevingsvisie. Tevens is de visie samen met het ‘Ambitiedocument Landelijk Gebied’ input voor een integrale uitvoeringsaanpak landelijk gebied. We hebben de partners in de sector gefaciliteerd om te komen met een eerste versie van hun ‘bijdrage van de landbouw aan een toekomstbestendig landelijk gebied’. Daarnaast hebben we het Landbouwcollectief in oprichting als vervolg op de klankbordgroep ‘Visie op Landbouw’, gefaciliteerd om zich verder door te ontwikkelen en hun bijdrage nader uit te werken. Ook hebben we, samen met 18 andere organisaties, waaronder de Flevolandse gemeenten, het Waterschap Zuiderzeeland, de terreinbeherende organisaties en de agrarische sectoren, de Intentieverklaring Landelijk Gebied ondertekend. In deze verklaring hebben partijen de intentie uitgesproken om gezamenlijk te werken aan het realiseren van de doelen voor het landelijk gebied en hun uitvoeringskracht te bundelen. Hiertoe is een Bestuurlijk Overleg Landelijk gebied ingericht.
Visserij
Net als de landbouw zit de visserij in de genen van Flevoland. Ooit was Flevoland immers zee. Op Urk vormt de visserij een belangrijke drager van de lokale en regionale economie met clusters van aan visserij gerelateerde bedrijvigheid die zorgen voor veel werkgelegenheid en een belangrijke bijdrage leveren aan de economie van Flevoland. Het seafoodcluster Urk – waar visverwerking een belangrijk onderdeel van is - wil zich doorontwikkelen en toekomstbestendiger worden door in te zetten op innovatie, verduurzaming en human capital. De uitdaging is om de sector – ondanks schaarste op het gebied van stroom, drinkwater en arbeidskrachten - stevig te houden, zodat er een gezond toekomstperspectief is en tegelijk wordt voldaan aan de groeiende vraag naar diverse, verse vis in het Noordwest-Europa voedselsysteem. Gemeente Urk heeft een vooraanstaande positie in de blauwe economie, die wij als provincie ook in 2025 binnen onze rol en verantwoordelijkheid zo goed mogelijk hebben geprobeerd te ondersteunen en versterken.
Voedsel
Voedsel en landbouw zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden in Flevoland. De provincie is een toonaangevende voedselproducerende regio, waar vakmanschap, schaal en innovatie samenkomen. Flevolandse landbouwproducten worden wereldwijd gewaardeerd en we willen de waardering voor voedsel uit eigen regio verder vergroten.
In 2025 hebben GS de 'Gebiedsagenda Voedsel' vastgesteld, waarin het versterken van duurzame voedselketens centraal staat. Voedseleducatie vormt hierbij een belangrijke pijler. Samen met partners uit Flevoland en daarbuiten stimuleren we kennisdeling, innovatie en samenwerking binnen de voedselketen. Met de uitreiking van de eerste Flevolandse Chef’s Challenge Award is de uitvoering van de 'Gebiedsagenda Voedsel' van start gegaan.
Natuur en herstel biodiversiteit
In onze provinciale verantwoordelijkheid voor de ruimtelijke indeling van Flevoland zoeken we naar harmonie tussen wonen, werken, landbouw en natuur. Onder invloed van (klimaat)veranderingen staat de natuur binnen en buiten de natuurgebieden onder druk. Niet voor niets is versterken van de biodiversiteit zowel op het land, in het water als in de bodem een van de hoofddoelen voor ons Landelijk Gebied.
Vanuit onze eigen verantwoordelijkheid hebben we diverse maatregelen uitgevoerd bij het beheer en onderhoud van onze wegen en vaarwegen en houden natuurinclusiviteit bij onze activiteiten nadrukkelijk in het vizier. We hebben diverse partners zoals de terreinbeheerders, BoerEnNatuur Flevoland, IVN Flevoland, gemeenten, waterschap en Landschapsbeheer Flevoland door middel van kennis, kunde en financiële middelen gefaciliteerd om maatregelen uit te voeren die bijdragen aan het herstellen en versterken van de biodiversiteit. Daarbij is waar mogelijk gebruik gemaakt van (Europese) fondsen voor een financiële bijdrage aan de beoogde resultaten.
Nationaal Park Nieuw Land
Samen met onze partners van het Nationaal Park Nieuw Land (NPNL) werken we op basis van het Handvest NP Nieuw Land sinds 2019 aan het behoud en de verdere ontwikkeling van het park. Kenmerkend van NPNL is dat het een vogelparadijs van internationale betekenis is en als zodanig kan worden beleefd. De inzet van de provincie was in 2025 met name gericht op het beleefbaar(der) maken van natuur binnen het park waar de natuur dat kan dragen en op het versterken van de verbinding tussen natuur en samenleving.
Voor het project 'Oostvaardersoevers' waarin we het Markermeer, de Oostvaardersplassen en de Lepelaarplassen met elkaar willen verbinden, hebben we samen met Rijkswaterstaat de verkenningsfase afgerond en zijn we begonnen aan de planuitwerking.
Nieuwe Natuur
Nog niet alle projecten die zijn voortgekomen uit het ‘Programma Nieuwe Natuur’ zijn in 2025 volledig gerealiseerd. De initiatiefnemers geven hier uitvoering aan conform realisatieovereenkomsten en doen hier verslag over. Voor de betreffende projecten vindt nog een juridische eindafrekening plaats, die GS te zijner tijd kunnen bekrachtigen.
Binnen het programma is de realisatie van 104,5 ha NNN (compensatie) juridisch verplicht in het project ‘Noorderwold-Eemvallei’. De gronden hiervoor zijn verworven en de inrichting is gestart.
Stikstof
In het provinciale stikstofbeleid werken we binnen de kaders van de 'Flevolandse Aanpak Stikstof' (FAS) en de Wet stikstofreductie en natuurverbetering (Wsn). Hoewel het vorige kabinet inzette op het doorbreken van de stikstofimpasse en daarvoor zelfs een ministeriële commissie in het leven riep, bleek het vinden van een oplossing in de praktijk weerbarstig. Ook de invoering van een rekenkundige ondergrens voor PAS-melders laat op zich wachten. Des te verheugender was het dat zes vergunningen die wij in 2023 aan Flevolandse PAS-melders afgaven, vorig jaar onherroepelijk zijn geworden na een uitspraak van de Raad van State.
Daarnaast hebben we de Vereniging voor Bedrijfsontwikkeling (VvB) die de belangen van de van vee- en varkenshouders in Flevoland behartigt, gefaciliteerd om te komen tot een eerste voorstel om de stikstofemissies terug te dringen.
Water en bodem
Zoetwaterbeschikbaarheid, bodemdaling, de kwaliteit van (grond)water en de beschikbaarheid van drink- en proceswater zijn belangrijke thema's die spelen in provincie Flevoland. We zijn onder andere aan de slag gegaan met de wateroverlastproblematiek, in nauwe samenwerking met het waterschap. De provincie stelt de kaders waarbinnen Waterschap Zuiderzeeland zijn werk doet. Om een goede kwaliteit van grond- en oppervlaktewater te bereiken, zijn in Europees verband afspraken vastgelegd onder de 'Kaderrichtlijn Water' (KRW). De huidige planperiode loopt tot 2027. Afgelopen jaar hebben we aan onze verplichtingen voldaan. Daarbij hebben we gewerkt aan stoffenbalansen, die helpen om doelen te formuleren voor de volgende planperiode. Verder hebben we het Actieplan Bodem & Water doorontwikkeld en werken we onder meer met het landbouwcollectief in oprichting aan een aanpak om de uitdagingen rond chemische gewasbeschermingsmiddelen en nutriënten aan te pakken. We hebben de historische grondwaterverontreinigingen in beeld gebracht en een plan van aanpak voor de aanpak van zeer zorgwekkende stoffen voorbereid.
De huidige voorziening van drinkwater voor inwoners en proceswater voor bedrijven is in de nabije toekomst onvoldoende. We zijn daarom met het drinkwaterbedrijf, de stakeholders en de omliggende provincies gestart met het verkennen van nieuwe bronnen voor drink- en proceswater. We zijn begonnen met het gebiedsproces om de laatste (agrarische) grondwaterbronnen in de boringsvrije zone in Zuidelijk Flevoland te sluiten om het grondwater te beschermen voor drinkwaterwinning.
In Flevoland is net als in de rest van laag Nederland sprake van bodemdaling. Dit vraag om een aanpak voor de meest urgente gebieden en kennisontwikkeling voor de langere termijn. In overeenstemming met de doelen voor het landelijk gebied hebben we gewerkt aan een gezamenlijke gebiedsgerichte aanpak met gemeenten, waterschap, het Rijk, (RVB), agrariërs, LTO Noord en het bedrijfsleven in het gebied en het verkennen van oplossingen voor de korte en voor de lange termijn voor de boeren in bodemdalingsgebieden, zo nodig via maatwerk.