Algemeen
De politieke werkelijkheid is in 2025 anders dan de afgelopen periode. Op basis van de verkiezingen in het najaar van 2025 is begin 2026 een nieuw kabinet aangetreden. Een coalitieakkoord is uitgewerkt tot een regeerprogramma met andere accenten dan voorheen. Op veel terreinen zal sprake zijn van continuïteit en wordt eerder beleid voortgezet. Als provincie zullen we inspelen op deze ontwikkelingen en gewijzigde perspectieven. Deze inzichten bieden ons ook nieuwe kansen. De geopolitieke veranderingen in Europa en in de wereld zijn bij het Rijk terug te vinden in termen als ‘strategische autonomie’. In onze samenleving worden ontwikkelingen vanuit dat perspectief gezien.
Het jaar 2025 bracht de nodige politieke en bestuurlijke onzekerheid met zich mee. Nationaal werd het bestuur gekenmerkt door een langdurig demissionaire situatie, waardoor het vertrouwen in de politiek laag bleef. Ook internationaal stond de democratie onder druk. In verschillende landen kregen leiders met sterk geconcentreerde macht meer ruimte, wat de spanning tussen democratische waarden en bestuurlijk handelen zichtbaar maakte.
In deze context was een stabiele en betrouwbare rol van de provincie van groot belang. Juist in tijden van politieke onrust is het essentieel dat het openbaar bestuur voorspelbaar blijft en besluiten zorgvuldig worden genomen. Flevoland heeft daarom ingezet op weerbaar en toegankelijk bestuur, op goede (inter)bestuurlijke samenwerking, met blijvende aandacht voor het vertrouwen en actief betrekken van inwoners .
Bestuursstijl
In 2025 heeft Flevoland gewerkt aan een bestuursstijl die transparant, samenwerkend en toekomstgericht is. We hebben inwoners en partners actief betrokken bij provinciale opgaven, onder andere bij de voorbereiding van de 'Omgevingsvisie', de 'Visie op Landbouw' en de participatieverordening en het uitdaagrecht.
De provincie heeft haar regierol verder ingevuld. We hebben geïnvesteerd in het verbreden van netwerken en het versterken van samenwerking tussen bestuurslagen, gemeenten, maatschappelijke partners, inwoners en met PS. Deze gezamenlijke aanpak is nodig om complexe vraagstukken zoals woningbouw, energie en mobiliteit goed te kunnen adresseren.
De complexiteit van maatschappelijke vraagstukken vraagt nadrukkelijker om een integrale blik. In 2025 is ambtelijk en bestuurlijk verder gewerkt aan integrale besluitvorming en onderlinge samenhang van vraagstukken. Het college heeft hier expliciet aandacht gegeven door dit als thema mee te nemen in een tweetal heisessies en in strategische GS-besprekingen over onder andere de Omgevingsvisie, de Flevolandse defensielocaties, de voortgang van het 'Jaarprogramma 2025' en het 'Jaarprogramma 2026'.
De commissaris van de Koning (cdK) heeft als voorzitter van PS en GS bijgedragen aan een transparant en goed openbaar bestuur. In zijn rol als rijksorgaan ziet de cdK toe op een integer bestuur binnen en buiten de provincie en op kwaliteit van het openbaar bestuur in het algemeen.
Participatie
Provincie Flevoland heeft de ambitie om inwoners en ondernemers nauwer te betrekken bij de ontwikkeling van de Flevolandse samenleving. In het afgelopen jaar lag de focus daarbij op het neerzetten van kaders en het verkennen van wat participatie in de praktijk vraagt van bestuur en organisatie. Daarbij is gewerkt aan het scherper krijgen van rollen, verwachtingen en afwegingen: wanneer participatie passend is, wie wordt betrokken en met welk doel.
Participatie is in deze periode niet opgevat als een vaststaand instrumentarium, maar als een manier van werken die vraagt om ambtelijk vakmanschap en contextgevoelige keuzes. De inzet was gericht op leren, reflecteren en het opbouwen van een gedeeld begrip binnen de organisatie over hoe participatie kan bijdragen aan beleidsvorming en uitvoering.
De grotere participatietrajecten hebben plaatsgevonden in het kader van het opstellen van de concept Omgevingsvisie, hierbij is bijvoorbeeld de jongerenraad Flevoland betrokken. Voor de opgaven met betrekking tot het landelijk gebied zijn er Cafés Landelijk Gebied georganiseerd. Op het gebied van cultuur zijn sessies met inwoners over erfgoed georganiseerd.
Samenwerking en partnerschap
In 2025 hebben we gewerkt aan het versterken en verbreden van samenwerking in de regio en daarbuiten. De opgaven waar Flevoland voor staat, zoals woningbouw, energie en mobiliteit, vragen om een aanpak die we samen met andere overheden, verbonden partijen en partners vormgeven.
We hebben gewerkt aan een herijking van de verbonden partijen. Daarbij kijken we scherper naar rol, toegevoegde waarde en governance.
We hebben de 'MRA Agenda 2025-2028' en de 'Uitvoeringsagenda NOVEX MRA' verder uitgewerkt. De samenwerking met Regio Zwolle is geëvalueerd. Voor de regio Ermelo – Harderwijk – Putten – Zeewolde (EHPZ) is een gezamenlijk regioprofiel opgesteld en zijn stappen gezet in het organiseren van governance. Met de zes Flevolandse gemeenten en Waterschap Zuiderzeeland is in het kader van de 'Strategische Agenda Flevoland' gewerkt aan de ontwikkeling van de 'Uitvoeringsagenda 2.0'.
Flevoland heeft ambtelijk en bestuurlijk actief deelgenomen aan het Interprovinciaal Overleg. Dit versterkt de gezamenlijke lobby van provincies richting het Rijk en zorgt dat Flevoland invloed heeft op landelijke en Europese besluitvorming. Samen met partners werken we hierdoor aan oplossingen voor grote maatschappelijke opgaven.
De Flevolandse lobby en public affairs hebben in 2025 verder vorm gekregen. We hebben onze inzet beter georganiseerd en gericht op thema's waar Flevoland het verschil kan maken.
Europa
Het afgelopen jaar heeft de Europese Commissie op tal van opgaven die ook in Flevoland centraal staan, nieuwe voorstellen gepresenteerd. We hebben aan de voorkant, voorafgaand aan de definitieve besluitvorming, maatregelen van de Europese Unie kunnen beïnvloeden.
We hebben het afgelopen jaar een professionaliseringsslag in gang gezet op public affairs zowel op proces als inhoud. Aangezien veel voorstellen een impact hebben op alle provincies, hebben we in 2025 samengewerkt in Europa met de gezamenlijke provincies, de Randstadprovincies en het IPO binnen het Huis van de Nederlandse Provincies in Brussel, waar we het meeste lobbywerk verdelen.
Onze inzet vloeide voort uit de ambities in het coalitieakkoord en droeg bij aan het bereiken van de Flevolandse transitieopgaven. De lobbydoelen verschilden per onderwerp; voor regionale economie bijvoorbeeld, waar Flevoland momenteel trekker is voor alle provincies, hebben we ons ingezet om in de volgende EU-programmaperiode (2028-2034) € 1,4 mld. aan te trekken voor Nederlandse provincies, de administratieve lasten van fondsen terug te dringen en de nationalisatie van fondsen tegen te gaan.
Met de bijdragen uit de Europese programma’s zetten we ons in voor de verdere ontwikkeling van Flevoland en het behalen van provinciale doelstellingen door het binnenhalen van financiële steun voor de provincie zelf, maar ook bijvoorbeeld voor Flevolandse gemeenten, kennis- en onderwijsinstellingen en ondernemers. Daarvoor benutten we de kansen die de Europese financieringsprogramma’s bieden om, samen met het bedrijfsleven en bijvoorbeeld onderwijsinstellingen, onze provinciale doelstellingen te bereiken. We richten ons daarbij zowel op de structuurfondsen zoals het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) als op de thematische fondsen zoals het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling, het Europees Fonds voor Maritieme Zaken en Visserij, Horizon Europe (voor onderzoek en innovatie), LIFE (voor milieu, energie, klimaatadaptatie en -mitigatie en circulaire economie), CEF (voor projecten op het gebied van de vervoers-, energie- en digitale infrastructuur), LEADER (stimulering samenwerking bij ontwikkeling landelijk gebied) en Digital Europe (digitalisering en AI).
Ondermijning
Samen met de partners van de Flevolandse Norm, de Flevolandse gemeenten, het Waterschap Zuiderzeeland, de politie en het Openbaar Ministerie zorgen we dat er aandacht blijft voor de risico’s van ondermijning. Deze partners komen viermaal per jaar bij elkaar om de voortgang van de ambities te monitoren en elkaar te stimuleren en helpen bij het uitvoeren van de norm. In 2025 zijn voorbereidingen getroffen voor het organiseren van een eerste 'Bestuurlijke Tafel Ondermijning Flevoland' die in 2026 plaatsvindt, onder voorzitterschap van de commissaris van de Koning. Nieuwe fenomenen als ondermijning in de zorg en cybercrime staan steeds beter op het netvlies. Tot slot, is er gewerkt aan het uitvoeringsprogramma ondermijning dat begin 2026 zal worden vastgesteld. In dit programma staan de acties staan die nodig zijn om ook de provinciale organisatie te laten voldoen aan de versie 2.0 van deze Norm .
Provinciale Staten/Statengriffie
Provinciale Staten hebben de wens geuit zich in de politieke arena te kunnen richten op de toekomst van provincie Flevoland door de kwaliteitsvraag en de procedurevraag te beleggen bij het Presidium. Het Presidium heeft zich als dagelijks bestuur gericht op een nieuw Reglement van Orde, een goed verloop van de stukkenstroom, de langetermijnagenda en het zorgde voor neutrale toetsing van voorstellen, ondersteund door een nieuw instrument; gesprekswijzers. Daarnaast zijn Statenleden strategisch geadviseerd over politieke thema’s, instrumentgebruik en hun positie in regionale samenwerkingsverbanden zoals MRA, Regio Zwolle en IPO. Op het gebied van participatie is een plan voor meer inwonerbetrokkenheid afgerond waarvan behandeling is voorzien in 2026. De commissie Planning & Control voerde regie op kennisdeling via Statenacademies en begeleidde het proces voor een nieuwe accountant, die in maart 2025 is benoemd. De informatievoorziening is verbeterd door een vernieuwde website stateninformatie.flevoland.nl en de start van de implementatie van de AI-tool Debatrijk, die in 2026 wordt afgerond. Tot slot bood de griffie brede ondersteuning aan Staten, commissies en werkgroepen.