Economische ontwikkeling

Doelen (2023-2027)

3.1.1. Doelrealisatie
Met de provinciale subsidies, de inzet van Horizon op specifieke thema's en de provinciale investeringsfondsen hebben wij Flevolandse ondernemers geholpen in de ontwikkeling van nieuwe producten, diensten en markten.

3.1.2. Doelrealisatie
De rol van de Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) Horizon is verbreed naar het gehele mkb met meer aandacht voor kleinere ondernemingen .

3.1.3. Doelrealisatie
We hebben een bijdrage geleverd aan het versterken van de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, onder andere door de continuering van onze publiek private samenwerking (PPS) regeling human capital. Met de Regiodeal Nieuw Land steunen we – samen met het Rijk – Tech & Transitie projecten die gericht zijn op talentontwikkeling en innovatie. Hierdoor kunnen meer en beter opgeleide technische vakmensen onze toekomstige arbeidsmarkt versterken. Een van de gehonoreerde projectaanvragen is het Ontwikkelfonds Flevoland Leert, een samenwerking binnen de arbeidsmarktregio Flevoland. Met dit Ontwikkelfonds kunnen bewoners en ondernemers van Flevoland een subsidie ontvangen voor scholingsactiviteiten. Zo investeren we in ons regionaal Menselijk en Sociaal Kapitaal.

3.1.4. Doelrealisatie
De provinciale inzet op verduurzaming en digitalisering van het Flevolandse bedrijfsleven is verankerd in programmalijn 3 'Toekomstbestendig bedrijfsleven' van het 'Economisch programma 2023-2028'. In de uitvoering hiervan wordt innovatie op de thema's duurzaamheid en circulaire economie, digitalisering én dual-use (civiele én militaire toepassingen) gestimuleerd, met als doel de concurrentiepositie en toekomstbestendigheid van het Flevolandse bedrijfsleven te versterken.

3.1.5. Doelrealisatie
In 2024 is programmalijn 4 'Ruimtelijk-economische ontwikkeling' van het 'Economisch programma 2023-2028' vastgesteld. Hiermee is het kader voor de provinciale inzet voor de komende jaren vastgelegd.

3.1.6. Doelrealisatie
In 2025 zijn we in de tweede helft van de looptijd van de programma’s 'Interreg' en 'Kansen voor West III’. Voor 'Kansen voor West III' zijn alle openstellingen gerealiseerd. We liggen goed op koers en verwachten dat beide programma’s aan het eind van de looptijd volledig zijn benut .

3.1.7. Doelrealisatie
De effectiviteit van beleidsinzet is meer inzichtelijk gemaakt door de oplevering van de eerste fase van de monitor van het economisch programma op strategisch en tactisch niveau. Deze staat op feitelijk Flevoland Home | Feitelijk Flevoland . Verder inzicht in de effectiviteit van beleid wordt vergroot door in 2025 ook op operationeel niveau te gaan monitoren. Effectiviteit van beleid kan alleen over een langere looptijd gemeten worden.

Resultaten 2025  

We hebben in 2025 de volgende resultaten bereikt:

• In 2025 is een term-sheet overeenkomst getekend met ASM International over de vestiging van het Europese Research & Development Centre en het wereldwijde hoofdkantoor van ASM in Almere. De vestiging van ASM International op de High Tech Campus in Almere versterkt de positie van Flevoland als nationale hightechregio en stimuleert economische groei en werkgelegenheid, mede dankzij de actieve inzet van de provincie via project Leonardo samen met gemeente Almere en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). De investering in R&D, productie en talentontwikkeling vormt een vliegwiel voor een innovatief ecosysteem en trekt nieuwe hightechbedrijven naar Almere als vijfde hightechstad van Nederland.
• De tweede fase voor het realiseren van een instituut voor geavanceerde materialen en metrologie gericht op de volgende generatie chips is succesvol afgerond. Samen met TNO, Technische Universiteiten, bedrijfsleven en overheden (nationaal, provinciaal en gemeentelijk) wordt gewerkt aan het realiseren van het instituut in Almere. De eerste fase business case is ontwikkeld en de afspraken zijn herbevestigd.

• We hebben het Flevolandse mkb versterkt met financiering, advies, exportbevordering, innovatie en acquisitie van nieuwe bedrijfsvestigingen. Zo hebben we subsidies verstrekt via de voucherregeling en deze in 2025 uitgebreid met digitalisering en verduurzaming.
• We hebben innovatieve ideeën van Flevolandse MKV-ondernemingen ondersteund via de MIT-regeling.
• We hebben financieringen aan het innovatieve mkb verstrekt via TMI Proof of Conceptfonds Flevoland B.V. en Groeifonds Flevoland B.V.
• Wij hebben internationaal ondernemerschap en vestiging in Flevoland bevorderd door gerichte acquisitie van buitenlandse bedrijven, actieve handelsbevordering en een gestructureerde inzet op 'Investor Relations'. Met de Voucherregeling zijn bedrijven ondersteund bij het betreden van nieuwe afzetmarkten, door middel van adviestrajecten en deelname aan internationale beurzen. Via het rijksprogramma 'Investor Relations' is inzicht verkregen in het Flevolandse vestigingsklimaat. Grote internationale vestigingen zijn begeleid door Horizon.
• In 2025 hebben wij via de ondersteuning van het programma ‘Groeibuzz’, het Flevopenningengala en het netwerk van Flevolandse zakenvrouwen de betrokkenheid van en de samenwerking tussen Flevolandse ondernemers gestimuleerd. We hebben triple helixsamenwerkingen (overheid, onderwijs en het bedrijfsleven) verkend en versterkt om digivaardigheden, digitalisering van het mkb en digitale infrastructuur te verbeteren; dit sloot aan bij programmalijnen 2 en 3 van het 'Economisch Programma', helixsamenwerkingen (overheid-onderwijs-bedrijfsleven) verkend en versterkt.
• Op basis van de evaluatie van Horizon hebben wij in 2025 nadrukkelijker de splitsing gemaakt tussen het aandeelhouderschap (strategische koers en continuïteit van de vennootschap) en het opdrachtgeverschap (jaarlijkse exploitatiesubsidie en aanvullende opdrachten). Vanuit het aandeelhouderschap hebben wij ingezet op de economische kansen voor het Flevolandse bedrijfsleven en de inzet van Horizon hierop gericht. In 2025 hebben wij het MKB-schakelteam (brede mkb-ondersteuning) ondergebracht bij Horizon. We hebben met strategie toegewerkt naar borging of aanpassing van de governance van Horizon conform andere ROM’s. Horizon heeft diverse investeringsfondsen in beheer. Deze fondsen sluiten niet altijd goed aan bij de behoeften van innovatieve en/of snelgroeiende Flevolandse midden- en kleinbedrijven. Samen met de andere aandeelhouders van deze fondsen hebben we een start gemaakt om te onderzoeken hoe het bestaande landschap geherstructureerd kan worden om beter aan te laten sluiten bij de behoefte en om de investeringsfondsen beter te positioneren. In 2025 heeft daarom TMI Proof of Conceptfonds Flevoland B.V. een EFRO-aanvraag gedaan en gehonoreerd gekregen voor innovatiemiddelen die breder bedrijven kunnen ondersteunen. Onder de werknaam Innovatiefonds Flevoland wordt hierdoor eenduidiger financieringen verstrekt en kunnen Flevolandse ondernemers beter worden ondersteund.

• We hebben de aansluiting onderwijs ‑ arbeidsmarkt versterkt en concreet gewerkt aan het oplossen van mismatchs. Zo heeft de provincie twee onderwijsprogramma's ondersteund: 'House of Safety' (ROC van Amsterdam-Flevoland) en 'Waterwijs' (Aeres MBO Almere). Respectievelijk focussen deze programma's op het veiligheidsdomein en de watersector. Binnen deze programma's wordt bestaand onderwijsaanbod verbeterd en worden nieuwe opleidingen (en keuzedelen) ontwikkeld. Daarnaast is Techkwadraat officieel van start gegaan in 2025. Dit is een landelijk subsidieprogramma om technologieonderwijs voor kinderen en jongeren tussen 4-18 jaar oud te versterken en verbreden. De provincie is in elke regio in Flevoland vertegenwoordigd.
• We hebben samen met regionale partners aan basis ‑ op ‑ orde en HR ‑ vraagstukken van ondernemers gewerkt (MKB ‑ Schakelteam) en oplossingen voor tekortsectoren ontwikkeld.
• We hebben de PPS Human Capital ‑ regeling in 2025 geëvalueerd door een onderzoek te laten uitvoeren door Katapult. Uit deze resultaten zijn aanbevelingen gekomen voor onderwijs, bedrijfsleven en overheid. Met behulp van dit onderzoek én andere provinciale ontwikkelingen wordt de PPS Human Capital-regeling in 2026 vernieuwd, zodat deze beter aansluit bij de behoeften van partners en de provincie zelf
• We hebben in juni 2025 het Ontwikkelfonds Flevoland leert gelanceerd. Met als doel circa 500 scholingsadviezen op jaarbasis en ingezet op 250 vouchers. Dit fonds is gestart met drie gemeenten en de bekendheid neemt de komende tijd toe.
• We hebben het programma 'Talent kleurt Flevoland' uitgevoerd met deelname van vier MBO’s, twee HBO’s en zes technasia.
• We hebben de Regionale aanpak ICT professionals gestart en daarvoor het triple ‑ helix ecosysteem rondom ICT in kaart gebracht, goed werkende interventies verduurzaamd en leerlijnen voor ICT-kennis en vaardigheden financieel ondersteund.
• Met de Regiodeal Nieuw Land ondersteunen we, samen met gemeente Almere en Lelystad, zeven innovatieve Tech & Transitie projecten. Deze initiatieven dragen bij aan meer werkgelegenheid, beter opgeleide technische vakmensen en de ontwikkeling van een duurzame en innovatieve economie.

• We hebben het 'Programma Digitalisering MKB' met digitaliseringsvouchers verbeterd opgezet, netwerk en kennissessies georganiseerd en digitale hubs versterkt (European Innovation Hub Northwest) en een 'Flevolandse AI Community' opgericht.
• Binnen het kader van dual-use innovaties heeft provincie Flevoland samen met de provincie Utrecht, de ministeries van Defensie en EZK en de betreffende ROM's een samenwerkingsovereenkomst ondertekend. Dit samenwerkingsverband heeft als doel een regionaal team op te richten dat zich richt op het vergroten van dual-use innovaties in de deelnemende provincies.
• We hebben het 'Digital Experience Center' verkend, de haalbaarheid onderzocht, een plan van aanpak opgesteld en de focus gelegd op digitale economie en samenwerking met MBO/HBO/WO en bedrijfsleven voor de ontwikkeling van trainingsmodules.

Circulair algemeen  

• We hebben de ontwikkeling van de provinciale grondstoffen monitor samen met alle provincies tot een eerste versie afgesloten.
• We hebben samen met collega’s van de 4 koepels (ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, UvW, VNG en IPO) het thema Kennisdeling onder de Krachtenbundeling CE opgestart en uitgewerkt in 3 scenario’s. 
• We hebben samen met provincie Noord-Holland en de MRA een verkenning laten uitvoeren naar onze kansen en rol in de het oogsten van kritieke grondstoffen die al in de kringloop aanwezig zijn (het gaat niet om nieuwe winningen).
• De reguliere bijeenkomst CE met gemeenten is vier keer georganiseerd.
• We hebben op 20 maart onder het Platform Circulaire Economie de Circulaire Innovatie Top 12 Flevoland 2025 georganiseerd, uiteindelijk zijn twee ondernemers (Bubbleflush en Lelystad Airport Businesspark) uit Flevoland als de landelijke Circulaire Koplopers 2025 bekroond. 
• Platform Circulair Flevoland heeft vanwege personele onderbezetting geen activiteiten ondernomen, maar krijgt in 2026 een vervolg. 
• We hebben deelgenomen aan verschillende circulaire netwerken zoals MRA-CE, IPO-CE.

Agrofood circulair

• Landbouwbodemverbetering: we hebben initiatieven rondom verwaarding van bermmaaisel begeleid, bijvoorbeeld Bermmaaisel en CloseCycle).
• Sluiten van de nutriënten kringloop (WUR – KNAP) voor toepassing landbouw – we hebben het project KNAP ondersteund vanuit Flevoland.
• Voedselverspilling reduceren: we geven ondersteuning van de WUR in het onderzoek naar verliezen van voedsel bij de agrariërs in Flevoland en hoe dit te verminderen.
• Circulair proces-/drinkwater levensmiddelenindustrie: we werken onder andere aan het gebiedsproces Toekomstbestendig Watersysteem Noordelijk Flevoland: met alle stakeholders is een verkenning van de mogelijke oplossing voor levering van meer drinkwater uitgevoerd. Ook verkenning naar de mogelijkheden van waterbesparing nieuwbouw en bestaande bouw.
• We hebben deelgenomen aan verschillende circulaire netwerken zoals Voedsel Verbindt, MRA – werkgroep Biogrondstoffen, WUR en/of ACRRES.

• We hebben voor 'DuurzaamDoor Flevoland' in 2025 een laatste subsidieronde gefaciliteerd en het programma afgerond. De provincie blijft de komende jaren actief als budgethouder.

Ruimtelijk-economische ontwikkeling

• We zijn gestart met een verkenning voor de Staat van Digitale Infrastructuur. Realisatie van digitale economie vereist een goede basis in de vorm van sterke en weerbare infrastructuur. De sterke en zwakke elementen in deze infrastructuur moeten verkend worden voordat een toekomstbestendige Plan van Aanpak tot stand komt. Daarbij wordt ook bekeken hoe samenwerking met de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur vorm kan krijgen.
• We hebben de ontwikkeling en implementatie van een monitoringstool toekomstbestendige bedrijventerreinen (uitgifte, ontwikkeling, planvorming, herstructurering, transformatie, intensivering) in 2025 succesvol afgerond. De tool is operationeel.

• We hebben een database marktdynamiek kantoren aangeschaft en geïmplementeerd. Data is opgenomen in Feitelijk Flevoland en wordt actief gedeeld met gemeenten ter ondersteuning van onder andere leegstandsaanpak, herstructureringsopgaven en gebiedsontwikkelingen. Data wordt tevens gebruikt voor ramingsonderzoeken (onder andere MRA, Regio Zwolle en van de provincie zelf).
• We hebben deelgenomen aan Koopstromenonderzoek Oost en Midden-Nederland 2025. De resultaten worden in het eerste kwartaal van 2026 verwacht.
• We zijn gestart met het opzetten van een subsidie herstructurering en efficiënt ruimtegebruik en met een subsidie vitale kernen en binnensteden ter ondersteuning van gemeenten (onderzoek en proceskosten). De subsidies (nadere regels, vorm en opzet) zijn in voorbereiding en worden in 2026 opengesteld.
• We zijn gestart met de verkenning van het integraal ruimtelijk omgevingsprogramma (borging REO ‑ programma in omgevingsinstrumentarium bij de nieuwe omgevingsvisie). De doorontwikkeling en juridische borging wordt voorzien als uitwerking van de nieuw vast te stellen (in 2026) omgevingsvisie Flevoland).
• We zijn gestart met de meerjarige 'Aanpak Verduurzaming Bedrijventerreinen' via de SPUK PVB. Aan Horizon is een subsidie verstrekt voor de ondersteuning op dit programma en een subsidie organiserend vermogen bedrijventerreinen Flevoland is in de maak en wordt eind eerste kwartaal 2026 opengesteld.
• De contouren van de rijkspilot 'Toekomstbestendige Bedrijventerreinen' zijn eind 2025 bekend gemaakt en we zijn gestart met het maken van een plan van aanpak voor een meerjarenuitvoering van deze pilot.
• We hebben de samenwerkingsovereenkomst Werklandschappen van de Toekomst ondertekend en zijn gestart met de uitvoering (2025–2027). Het Ambassadeursterrein (Nagelerweg in gemeente Noordoostpolder) is geselecteerd en de eerste partnerterreinen zijn aangemeld (onder andere Noordersluis en Lelystad Airport Businesspark in Lelystad en Port of Dronten in Dronten).
• Eind 2025 zijn daarop direct de eerste stappen gezet richting een inkooptraject of voucherregeling, gericht op de ontwikkeling van groenplannen op bedrijventerrein in heel Flevoland, ter ondersteuning van het Werklandschappenproject.
• We hebben gezorgd voor een vertaling en borging van het 'Ruimtelijk Economisch Ontwikkelingsprogramma' in gemeentelijke omgevingsvisies en -programma’s en gemeentelijke visies en uitvoeringsprogramma’s werklocaties. Daarnaast zorgden we dat specifieke ruimtelijk-economische Flevolandse belangen behartigd werden in regionale en landelijke overleggen, strategieën en visies:
• De 'REB 2040' (Ruimtelijk Economische Bouwsteen 2040 regio Zwolle);
• De 'MRA bedrijventerreinen- en kantorenstrategie';
• Het 'Regionaal Programma Werklocaties regio Ermelo, Harderwijk, Putten en Zeewolde' (EHPZ);
• De 'Ruimtelijk Economische Visie' van het (ministerie van Economische Zaken en Klimaat) en de 'Nota Ruimte' (ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening);
• De NOVEX MRA en de NOVEX regio Zwolle.

Netwerk, samenwerking en positionering

• In 2025 is het initiatief genomen tot een doorontwikkeling van de Economic Board Flevoland tot een onafhankelijke agendasetter met uitvoeringsorganisatie.
• In 2025 is in samenwerking met Horizon succesvol het event International Netwerk Flevoland neergezet.
• In 2025 is actief ingezet op zichtbaarheid, samenwerking en relatiebeheer om projectaanvragen te stimuleren. Er zijn twee webinars georganiseerd voor bedrijven. Ook zijn de subsidiemogelijkheden gepresenteerd bij bedrijvenkringen en andere netwerkevenementen. Daarnaast zijn verschillende gemeenten bezocht via bijeenkomsten met beleidsmedewerkers. De samenwerking met de business developers van Horizon Flevoland is versterkt door een structureel maandelijks overleg. Ook is er een ‘rondje lang de velden’ geweest met verschillende provinciale expertiseteams, zoals economie en mobiliteit. Dit alles heeft geleid tot het ophalen en begeleiden van nieuwe projectideeën.
• Daarnaast is sterk geïnvesteerd in de relatie met de beheerautoriteit van Kansen voor West. In februari 2025 vond de deskundigencommissie voor het eerst fysiek plaats in Flevoland. Ook zijn een accounthoudersoverleg met de provincies en een evaluatie van het beleidskader RIS3 in Lelystad georganiseerd. Verder is in Almere een Social Event georganiseerd voor medewerkers van Kansen voor West. Tot slot is samen met projectcontrollers van de beheerautoriteit deelgenomen aan fysieke eind- en controlegesprekken van Flevolandse projecten.

Integraal werken en efficiënte begeleiding

• In 2025 is extra ingezet op integraal werken en op een efficiënte en kwalitatieve projectbegeleiding binnen 'Kansen voor West III'. Dit heeft gezorgd voor een duidelijkere en effectievere ondersteuning van projectindieners.
• Collega’s uit verschillende provinciale expertiseteams zijn vanaf het begin betrokken bij de uitwerking van projectideeën. Ook bij de beoordeling van de eindversies van projectplannen zijn zij structureel aangehaakt. Daarnaast zijn meer fysieke gesprekken gevoerd met projectindieners, zowel op locatie als op het provinciehuis. Hierdoor konden projecten sneller en scherper worden uitgewerkt.
• In samenwerking met de afdeling IV is een SharePoint-omgeving ingericht voor externe projectindieners. Deze omgeving wordt gebruikt voor het delen van documenten, het volgen van de voortgang en versiebeheer. Deze aanpak heeft geleid tot aanvragen van hogere kwaliteit en in grotere aantallen, een efficiënter proces en meer samenhang tussen beleid en uitvoering.

Kansen voor West III – prioriteit 1 Innovatie

• Binnen prioriteit 1 zijn in 2025 negen nieuwe projectaanvragen actief begeleid en ondersteund. Zeven projecten zijn in 2025 goedgekeurd; twee projecten worden in 2026 aan de deskundigencommissie van de beheerautoriteit voorgelegd. In 2025 is hiermee € 3,46 mln. aan EFRO-subsidie verleend aan Flevolandse mkb-ondernemingen met innovatieve projecten in onder andere de maakindustrie, woningbouw, medische technologie, maritieme technologie, watertechnologie en agritech. In totaal zijn tot en met 2025 binnen deze prioriteit 26 projecten toegekend, met een gezamenlijke subsidiewaarde van circa € 11,7 mln.

Kansen voor West III – prioriteit 2 Groene economie en klimaat

• De openstelling van prioriteit 2, die eind 2024 van start ging, is in 2025 zeer succesvol verlopen. In totaal zijn tien projectaanvragen actief begeleid en ondersteund. Acht projecten zijn in 2025 toegekend en beschikt door de beheerautoriteit; twee aanvragen worden in 2026 behandeld. In 2025 is hiermee € 4,65 mln. aan EFRO-subsidie verleend aan Flevolandse mkb-ondernemingen. De projecten richten zich op energie, netcongestie en circulariteit.

Openstellingen

• In mei 2025 een extra openstelling uitgevoerd. Deze openstelling betrof een verhoging van het budget binnen prioriteit 2 met € 1,0 mln. en was gericht op projecten die bijdragen aan een groene economie en het klimaat.
• In november 2025 is met een tweede openstelling de aanvulling van het revolverende Innovatiefonds van Horizon Flevoland afgerond. In totaal is € 4,25 mln. beschikbaar gesteld. Het Innovatiefonds verstrekt leningen aan mkb-ondernemingen voor het ontwikkelen en toepassen van innovaties in de TRL-fases 4 tot en met 9.

Boerderij van de Toekomst

• Daarnaast zijn eind 2025 de eerste drie beschikkingen verleend binnen de Flevolandse Kansen voor West-openstelling van de voucherregeling Boerderij van de Toekomst, met een totale subsidieverlening van

€ 0,3 mln. Horizon Flevoland geeft aan dat meerdere projectvoorstellen in voorbereiding zijn; binnen deze regeling is nog circa € 4,5 mln. beschikbaar.

• We hebben binnen Kansen voor West 3 alle beschikbare middelen in prioriteit 1 (Innovatie) en 2 (Klimaat) bij de laatste openstelling (november 2024) beschikbaar gesteld.
• We hebben gewerkt aan herkapitalisatie van het TMI Proof of Conceptfonds met € 4,25 mln. en middelen toegekend aan de voucherregeling Boerderij van de Toekomst, waarmee het financieringslandschap voor het mkb in 2025 is versterkt.
• We hebben de samenwerking tussen bedrijfsleven en onderwijs/onderzoeksinstellingen gefaciliteerd zodat het onderwijsaanbod op het gebied van de voor de energietransitie relevante opleidingen wordt aangepast en uitgebreid.
• Samen met bedrijfsleven en onderwijs hebben we gelobbyd om hogescholen en universiteiten zich te laten verbinden met de energietransitie in Flevoland, omdat hier de ambitie en de ruimte is om te innoveren en experimenteren.
• We hebben het innovatie- en leervermogen in de energietransitie-sectoren versterkt door het faciliteren van fieldlabs en learning communities.

Verbonden partij(en)
De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij Horizon geeft, in opdracht van de provincie, uitvoering aan onderdelen van het 'Economisch Programma' waarbij de sturingsfilosofie van het programma het vertrekpunt is. De vraag van de ondernemer staat daarbij centraal.

Via onze participatie in de verbonden partijen OMALA N.V. en Airport Garden City C.V. (AGC) hebben wij directe invloed op de ontwikkelingen rondom Lelystad Airport om de sociaal-economische, infrastructurele, innovatie- en duurzaamheidsdoelstellingen van deze ontwikkeling te realiseren.

De provincie is aandeelhouder van het TMI Proof of Conceptfonds Flevoland B.V. en medeaandeelhouder van Groeifonds Flevoland B.V. Met het provinciale aandeelhouderschap in deze investeringsfondsen werkt de provincie aan het versterken van de economische structuur en het stimuleren van werkgelegenheid. Via haar aandeelhoudersrollen heeft de provincie zeggenschap over de strategische inzet van de fondsen.